Lipidler

Lipidler

Diyetle Alınan Lipidlerin Metabolizması :

Lipidler, hidrofobik organik moleküllerden oluşan heterojen bir grup bileşiktir. Sulu ortamda çözünür olmadıklarından, vücut lipidleri ya kompartmanlar içinde (membran lipidleri ve adipozitlerdeki trigliserid damlacıkları) olarak bulunur, ya da plazmada lipoprotein şeklinde proteinle birleştirilerek taşınırlar.

Sindirim, Emilim, Sekresyon ve Kullanım :

Diyetteki yağların %90'dan fazlası triaçilgliseroldür. Geri kalanı da kolesterol, kolesterol esteri, fosfolipidler ve serbest yağ asitleridir. Bir esensiyal yağ asiti olan linoleik asit de az miktarlarda diyetle alınmaktadır.

Lipidlerin sindirimi:

Mide: Lipid sindirimi midede başlar. Dilin arkasında bulunan bezlerden köken aldığı düşünülen bir aside dayanıklı lipaz (lingual lipaz) sindirimi başlatır. Ancak henüz emülsifikasyon olamadığından sindirim yavaştır. Kısa ve orta zincirli yağ a. içeren triaçilgliseroller ise ayrı bir gastrik lipaz ile yıkılırlar. Bu enzim nötral pH'da çalıştığından özellikle bebeklerde etkilidir, sütteki lipidlerin sindirimini sağlar. Erişkinde genel olarak, diyet lipidlerinin ağız veya midede pek değişikliğe uğramadan barsağa geçtiği söylenir.

İnce Barsak : Duodenumda emülsifikasyon olur. Emülsifikasyon lipid damlacıklarının yüzey alanını arttırarak, sindirim enzimlerinin daha kolay etki etmelerini sağlar. Emülsifikasyon iki mekanizma ile sağlanır: 1) Safra tuzlarının deterjan etkisi  2) Peristaltizme bağlı mekanik karıştırma.

Safra tuzları kolesterol türevidir ve bir sterol halkasına eklenmiş bir glisin veya taurin molekülünden oluşur. Bu emülsifiye edici ajanlar, hem lipid partikülleri hem de bunları çevreleyen sıvı ortamla etkileşime girer ve partiküller küçüldükçe onları stabilize ederek kümeleşmelerini önlerler.

Barsaktaki sindirim sekresyonları hormonlar tarafından kontrol edilen pankreatik enzimler tarafından sağlanır. Barsağa giren lipidler ve kısmen sindirilmiş proteinlere yanıt olarak, jejunum ve alt duodenumdaki mukoza hücreleri bir peptid hormon olan kolesistokinin (pankreozimin) salgılarlar. Bu hormon safra kesesinden safra ve pankreasın ekzokrin hücrelerinden zimojen granüller salınmasına yol açar. Gastrik motiliteyi de azaltır.

Gastrik HCl'in barsağa gelmesi de, barsak hücrelerinden sekretin salgısına yol açar. Sekretin pankreastan bikarbonattan zengin sıvı salgılanmasını sağlayarak, barsak içeriğinin pH'sını nötralize eder ve enzimler için uygun pH sağlar.


 

Biyokimya

 

Dr. Kamil Tuzgöl
Hakkında
Tavsiye Edenler
Tavsiye Edin